Gesso nedir

Gesso; bir bağlayıcı, bir dolgu maddesi ve genellikle beyaz bir pigmentin bir arada bulunduğu zemin hazırlama ürünüdür. Geleneksel gessoda bağlayıcı hayvansal tutkal, dolgu ise tebeşir veya alçıdır. Günümüzde yaygın olan akrilik gessoda bağlayıcı akrilik polimer emülsiyonudur, dolgu kalsiyum karbonat, pigment ise titanyum beyazıdır.

Bu yapı dört işi aynı anda yapar.

Yalıtım. Tuval bezini ve ahşabı, boyanın yağından ve reçinesinden ayırır. Yalıtılmamış bezde yağ zamanla lifleri kırılganlaştırır, uzun vadede çatlama ve dökülme görülür.

Tutunma. Yüzeye mikro pürüz kazandırır. Boya bu pürüze mekanik olarak kavrar, yalnızca kimyasal yapışmaya bağlı kalmaz.

Renk zemini. Beyaz gesso altta ışığı geri yansıtarak renkleri parlatır. Siyah gesso ışığı emer, açık renkleri öne çıkarır ve derinlik hissini artırır. Transparan gesso, ahşap deseni gibi alt yüzeyin görünmesi istenen çalışmalarda kullanılır.

Emilim kontrolü. Zeminin ne kadar su veya yağ çektiği, boyanın kuruduktan sonraki parlaklığını doğrudan belirler. Aşırı emici zemin yağlı boyayı matlaştırır, hiç emmeyen zemin ise akriliğin tutunmasını zorlaştırır.

Astar, gesso, primer ve ground arasındaki fark

Türkçede bu dört terim çoğu zaman birbirinin yerine kullanılır. Aradaki fark ürün seçimini doğrudan etkilediği için netleştirmek gerekir.

Kısacası her gesso bir astardır, ancak her astar gesso değildir.

Akrilik ile çalışanlar için

Su bazlı, hızlı kuruyan ve üzerine hem akrilik hem yağlı boya kabul eden en yaygın zemin grubu akrilik boya gessolardır. Beyaz, siyah, transparan ve zımparalanabilir sert varyantları vardır. Tuval, ahşap panel, MDF, mukavva ve fon kartonu üzerinde çalışıyorsanız başlangıç noktanız burasıdır.

Bu grupta Lascaux Gesso 500 ml ve Lascaux Gesso 5000 ml, zımparalanabilir yüzey için Golden Sandable Hard Gesso 473 ml, koyu zemin için Golden Black Gesso 237 ml ve Iridron Black Gesso 500 ml, alt yüzeyin görünmesi istendiğinde Daniel Smith Transparent Akrilik Gesso 118 ml tercih edilir.

Zemin hazır olduğunda akrilik boyalar ve akrilik yardımcılar ile çalışmaya devam edebilirsiniz.

Yağlı boya ile çalışanlar için

Yağlı boya için geliştirilen zemin ve astar ürünleri, yağın taşıyıcı tarafından emilmesini sınırlar. Böylece boya yüzeyde daha uzun süre çalışılabilir kalır ve kuruduğunda matlaşma azalır.

Geleneksel kurguda ham bez önce Gamblin PVA Size gibi bir yalıtım ürünüyle yalıtılır, ardından Williamsburg Titanium Oil Ground 473 ml veya Gamblin Ground 236 ml uygulanır. Daha hızlı bir kurgu isteyenler akrilik gesso ile de zemin hazırlayabilir.

Sonrasında yağlı boyalar, yağlı boya yardımcılar, Williamsburg el yapımı yağlı boyalar ve Gamblin 1980 yağlı boyalar sayfalarına geçebilirsiniz.

Pastel ile çalışanlar için

Pastel boya zemin ve astarlar, yüzeye ince taneli ve kontrollü bir pürüz kazandırır. Bu pürüz pastelin tutunmasını artırır ve daha fazla katman çalışmanıza imkân tanır. Tuval, ahşap ve kağıt üzerinde pastel çalışmak isteyenler için gereklidir.

Bu grupta Lascaux Pastelground 250 ml ve Golden Pastel Ground 237 ml yer alır.

Devamında pastel boyalar, PanPastel artist pastel boyalar, Blockx toz pastel setleri, pastel kalemler ve pastel boya defteri ve kağıtları bulunur.

Sulu boya ile çalışanlar için

Sulu boya zemin ve astarlar grubundaki absorbent ground ürünleri, normalde su emmeyen yüzeylere sulu boya kağıdına benzer bir emicilik kazandırır. Tuval üzerinde sulu boya çalışmak, ahşap panelde yıkama tekniği uygulamak veya karışık teknikte suluboya katmanı eklemek isteyenler için kullanılır.

Bu grupta Golden Absorbent Ground White 473 ml ve Golden Absorbent Ground 237 ml yer alır.

Devamında sulu boyalar, suluboya yardımcılar, sulu boya kağıtlar ve sulu boya fırçaları bulunur.

Deneysel ve karışık teknik için

Standart beyaz gesso dışındaki zeminler özel gessolar başlığı altında toplanır. Fresko etkisi veren mineral karakterli zeminler, shellac çözeltileri, metalik ve renkli gesso seçenekleri ile gümüş uçlu çizim için hazırlanmış özel groundlar bu grupta yer alır.

Öne çıkan ürünler arasında Iridron Fresco Gesso 1000 ml, Iridron Raw Fresco Gesso 1000 ml, Iridron Dewaxed Shellac Solution 250 ml, Daniel Smith Gold Akrilik Gesso 473 ml ve Old Holland Gesso Neutral Tint 500 ml bulunur.

Tekniğe göre zemin seçimi

Yüzeye göre uygulama

Renge göre gesso seçimi

Renkli zemin isteniyorsa beyaz gesso az miktarda akrilik boya ile tonlanabilir. Boya oranı arttıkça gessonun zımparalanabilirliği ve tutunma özelliği azalır, bu nedenle oran sınırlı tutulmalıdır.

Hacim ve sarfiyat

Bu sayfada 100 ml'den 5 litreye kadar ambalajlar bulunur. Seçim yaparken şu aralıklar yol gösterir.

• 100-250 ml: Tekil küçük çalışmalar, deneme ve özel ground ürünleri

• 473-500 ml: Düzenli çalışan bireysel sanatçı için en dengeli aralık

• 1000 ml: Büyük formatlı tuval veya seri çalışma

• 5000 ml: Atölye, kurs ve eğitim kurumu kullanımı

Sarfiyat yüzeyin emiciliğine, kat sayısına ve uygulama aracına göre değişir. Rulo ile uygulama fırçaya göre daha ince ve düzgün bir kat bırakır.

Adım adım uygulama

1. Yüzeyi tozdan ve yağdan arındırın. Ahşapta önce ince zımpara yapın.

2. Ham bezde çalışıyorsanız yalıtım katını uygulayın ve tamamen kurumasını bekleyin.

3. İlk gesso katını geniş bir zemin fırçası ile tek yönde sürün.

4. Kuruduktan sonra ikinci katı ilk kata dik yönde uygulayın. Çapraz uygulama örtücülüğü artırır.

5. Pürüzsüz yüzey istiyorsanız katlar arasında ince grenli zımpara yapın, tozu nemli bezle alın.

6. Doku istiyorsanız zımparayı atlayın ve fırça izini bilinçli olarak bırakın. Bunun için doku ve kauçuk fırçaları kullanılabilir.

7. Yağlı boya çalışacaksanız akrilik gessonun tam kuruması için ek süre tanıyın.

8. Fırçayı kurumadan önce yıkayın. Kurumuş akrilik için fırça temizliği ürünleri gerekir.

Sık yapılan hatalar

Tek kalın kat sürmek. Kalın kat içeride kururken büzülür ve çatlar. İnce iki kat her zaman daha dayanıklıdır.

Kurumadan üzerine geçmek. Dokunma kuruluğu ile tam kuruma aynı şey değildir. Erken uygulanan yağlı boya zeminle bağ kuramaz.

Yağlı zemin üzerine akrilik uygulamak. Bu yön çalışmaz. Akrilik yağlı yüzeye tutunmaz. Doğru sıra her zaman yağsızdan yağlıya doğrudur.

Ham bezi yalıtmadan yağlı boyaya geçmek. Yağ liflere işler, uzun vadede bez kırılganlaşır.

Kağıda kalın gesso sürmek. Kağıt nemi çeker ve dalgalanır. Gramajı düşük kağıtlarda gesso yerine doğrudan uygun sulu boya kağıdı tercih edilmelidir.

Zımpara tozunu almadan boyamak. Toz, boya ile zemin arasında zayıf bir ara katman oluşturur.

Sayfada yer alan markalar

Lascaux. Gesso, primer ve uni primer serisi ile pastelground ürünleri bulunur. 500 ml'den 5000 ml'ye kadar hacim seçenekleri vardır. Marka ayrıca Lascaux artist akrilik boyalar grubunda da yer alır.

Golden. Absorbent ground, sandable hard gesso, pastel ground, black gesso ve silverpoint ground gibi teknik odaklı zeminler sunar. Akrilik tarafında Golden Heavy Body serisiyle birlikte kullanılır.

Williamsburg. Yağlı boya için titanyum ve kurşun bazlı oil ground ürünleri bulunur. Williamsburg el yapımı yağlı boyalar ile aynı üretim çizgisindedir.

Gamblin. Ground ve PVA size ürünleriyle geleneksel yağlı boya zemin kurgusunu tamamlar. Gamblin 1980 yağlı boyalar ile birlikte değerlendirilebilir.

Old Holland. Nötr gri ve siyah gesso seçenekleri sunar. Old Holland el yapımı yağlı boyalar ve Old Holland classic tüp sulu boyalar ile aynı marka ailesindedir.

Daniel Smith. Transparan ve altın renkli akrilik gesso alternatifleri bulunur. Daniel Smith extra fine tüp sulu boyalar grubuyla birlikte kullanılabilir.

Iridron. Black gesso, fresco gesso, raw fresco gesso ve dewaxed shellac solution gibi özel zeminler sunar. Iridron toz pigmentler ve Iridron Oleum yağlı boyalar ile aynı seride yer alır.

Vallejo. Artist ve studio serilerinde beyaz gesso seçenekleri bulunur. Vallejo artist akrilik boyalar ve maket model boyaları tarafında da yer alan bir markadır.

Zemin hazırlığından sonra

Astar tamamlandığında taşıyıcı için tuval çeşitleri, tuval bezleri ve şövale çeşitleri; boya için akrilik boyalar, yağlı boyalar, sulu boyalar, pastel boyalar ve guaj boyalar; fırça için akrilik ve yağlı boya fırçaları, düz kesik uçlu fırçalar, sentetik fırçalar ve fırça setleri sayfalarına geçebilirsiniz.

Yardımcı ürünler için boya yardımcıları ve vernikleri, mediumlar, binders bağlayıcılar, vernikler ve fixative sabitleyiciler; ön çizim için çizim ve eskiz kalemleri, kömür ve füzenler ve yapıştırıcılar ve bantlar sayfaları incelenebilir.

Sık sorulan sorular

Gesso ile astar arasındaki fark nedir?

Astar, yüzeyi boyaya hazırlayan tüm ürünlerin genel adıdır. Gesso ise dolgu maddesi içeren, genellikle opak ve zımparalanabilir olan astar türüdür. PVA size gibi dolgusuz yalıtım ürünleri astardır ama gesso değildir.

Hazır tuvale tekrar gesso sürmek gerekir mi?

Zorunlu değildir. Fabrika astarı çoğu zaman ince uygulanır. Daha pürüzsüz bir yüzey, farklı bir zemin rengi veya daha az emici bir yüzey isteniyorsa ek kat fayda sağlar.

Kaç kat gesso sürmeliyim?

Hazır astarlı tuvalde 1 kat, ham bezde ve ahşapta 2-3 kat yaygın uygulamadır. Kalın tek kat yerine ince katlar tercih edilmelidir.

Katlar arasında ne kadar beklemeliyim?

Yüzey tamamen kuruyana kadar. Nemli katın üzerine uygulanan ikinci kat, alttaki katmanı yumuşatır ve iz bırakır.

Gesso kuruduktan sonra zımparalanır mı?

Evet. Özellikle zımparalanabilir sert gesso ürünleri bu amaçla üretilir. İnce grenli zımpara ile katlar arası düzeltme yapılır, ardından toz alınmalıdır.

Siyah gesso ne için kullanılır?

Koyu zemin üzerine çalışmak, açık renkleri daha kontrastlı göstermek ve derinlik hissini artırmak için kullanılır. Akrilik ve karışık teknikte sık tercih edilir.

Transparan gesso ne işe yarar?

Alt yüzeyin görünmesini isterken tutunma sağlar. Ahşap deseni, baskı veya kolaj katmanı görünsün isteniyorsa kullanılır.

Akrilik gesso üzerine yağlı boya uygulanır mı?

Evet, akrilik gesso tam kuruduktan sonra yağlı boya uygulanabilir. Tersi geçerli değildir: yağlı zemin üzerine akrilik boya sağlıklı tutunmaz.

Ahşap veya MDF üzerine gesso sürülür mü?

Sürülür. Yüzey önce zımparalanır, ardından 2-3 kat zımparalanabilir gesso uygulanır. Panelin arka yüzüne de ince bir kat uygulamak eğilmeyi azaltır.

Sulu boyayı tuval üzerinde çalışabilir miyim?

Absorbent ground uygulandığında mümkündür. Bu ürün tuvale sulu boya kağıdına benzer bir emicilik kazandırır.

PVA size nedir, ne zaman kullanılır?

Ham tuval bezinin liflerini yalıtmak için kullanılan, dolgu içermeyen bir astardır. Yağlı boya çalışmalarında bezin yağdan zarar görmesini önlemek amacıyla gesso veya oil ground öncesinde uygulanır.

Oil ground ile akrilik gesso arasındaki fark nedir?

Oil ground yağ bazlıdır, yalnızca yağlı boya ile kullanılır ve daha uzun sürede kurur. Akrilik gesso su bazlıdır, hızlı kurur ve hem akrilik hem yağlı boya kabul eder.

Pastel ground olmadan tuvale pastel çalışılır mı?

Çalışılabilir ancak pastel yeterince tutunmaz ve katman sayısı sınırlı kalır. Pastel ground yüzeye gerekli greni kazandırır.

Gesso ile boya karıştırılabilir mi?

Akrilik gesso, akrilik boya ile karıştırılarak renkli zemin elde edilebilir. Yüksek oranda boya eklemek gessonun tutunma ve zımparalanma özelliğini azaltır.

Fırça yerine rulo ile sürülebilir mi?

Sürülebilir. Rulo daha düzgün ve dokusuz bir yüzey verir, geniş formatlarda süreyi kısaltır. Fırça ise dokunun kontrollü bırakılmasına imkân tanır.

Gesso seyreltilebilir mi?

Akrilik gesso su ile bir miktar seyreltilebilir. Aşırı seyreltme bağlayıcı oranını düşürür ve tutunmayı zayıflatır.

Gesso sürülmüş yüzey ne kadar süre bekletilebilir?

Tozdan korunduğu sürece uzun süre bekletilebilir. Uzun bekleyen yüzeyde boyamadan önce hafif bir toz alma yeterlidir.

Fresco gesso normal gessodan farklı mıdır?

Farklıdır. Mineral karakterli, daha mat ve emici bir yüzey verir. Fresko görünümü ve mat doku isteyen çalışmalar için kullanılır.